AHOZKOTASUNA TAILERRA

Behatu dugun tailer honetan ahozkotasuna lantzeko hainbat txoko desberdin agertzen dira. Bideo honetatik hartu dugu informazioa:
http://www.youtube.com/watch?v=hjtvgOpOYAo

  

-Zeintzuk dira tailerrak?

-Zein da jarduera?

-Zer egiten dute ikasleek ?

-Zer egiten dute irakasleek?

-Zer lortu nahi dute tailer hauetan?

Tailer desberdinak daude eta bakoitzean 8-9 ikasle.

1-Denborarekin jolasean da tailerretako bat; bertan txartel desberdinak banatzen zaizkie ikasleei eta hauek ordenatu behar dituzte orden logiko bat izan arte. Irakasleak ez du parte hartzen, hala ere, ikasleek behar duten laguntzak eskaintzen dizkio.

2-Bigarren tailerra antzekoa da baina irudiak ordenatuta ematen zaizkie, gero taldekoei azaldu behar diete. Irakaslearen laguntzarekin tokatu zaien irudi sekuentzia azaltzen dute, hau da, narrazioa egitea.

3-Ipunekin jolasean da hurrengo tailerrean, irakasleak ipuin bat aukeratzen du baina ez die izenburua esaten, ikasleen lana emandako irudiak ordenatzea, deskribatzea eta jolastea eta azkenean eurek ipuin bat asmatu. Azkenean, irakasleak ipuinaren izenburua esan eta kontatu die gero ikasleek alderatu dute eurek aurretik asmatutakoarekin, bai eta ipunaren jarraipen txiki bat egin. Hau da, sormenarekin eta imaginazioarekin jolastu dute.

4-Ordenagailu baten bidez jarduten dute tailer honetan. Ikasle batek ordenagailuan jartzen duena irakurtzen du mikrofono bat ahoan jarrita duelarik, eta irakasleak bere ahotza grabatzen du. Amaitu eta gero ipuna entzuten dute. Irakaslea grabazioaz arduratzen da.

5-Lurrean korroan jarrita eta irakaslearen parte hartzearekin, batek esaten duena bestearen belarrian esan behar du, beste ikasleak ez entzuteko. Ronda bukatzean denok berdina ulertu duten egiaztatzeko, azkenetik hasi denera arte ulertu dutena esaten doaz ozen.

6- Animalien pieza ezberdinak banatzen zaizkie ikasleei, ikasleak zein animali den eta non kokatzen duen esan behar du. Hurrengoak aurrekoak esandakoa eta berak eginikoa esan beharko du. Irakasleak kasu honetan ez du parte hartzen, bere eginkizuna klasea bideratzea eta ikasleak ez dakitena esaten laguntzea da.

7-Sokasaltoan jolasten dauden bitartean euskarazko kantak abesten daude. Irakasleak bideratzen du klasea eta sokaren punta bat du.

8- Txartel desberdinak jartzen dira buruz behera, txartel bakoitzak badu bere bikotea eta bikotea bilatzea lortu nahi da. Horretarako, ikasle bakoitzak txanda bakoitzean bi txartel hartu beharko ditu eta igualak izanez gero jasoko ditu, asmatzen ez badu berriz, bi txartelen arteko desberdintasunak esan beharko ditu eta beste ikasle baten txanda izango da. Irakaslearen rolla txandak errespetatzea eta ikasleak laguntzea da.

9- Paperez eginiko dado desberdinak erabiliz ikasle batek bi hartu eta botako ditu. Bertan, agertzen diren bi marrazkien lotura topatu behar izango du eta gezurra edo egia den esan beharko du. Irakasleak galderak egingo dizkio dialogoa bilatzeko asmotan. Tailerraren helburua sormena eta ahozkoa lantzea dira.

10- Partxisaren bariazio bat da. Dadoa bota eta tokatzen zaizun lekura mugitzen duzu fitxa. Bertan agertzen den irudiaren deskribapena egin behar dute. Irakasleak bideratzea du helburu. Tailerraren xedea, deskribapenak egitea, lexikoa eta adjektibo desberdinak erabiltzea da.

11- Los Simposoneko pertsonaien irudiekin jolasten dute, hauen deskribapena egin eta paper batean dagoen etxe baten marrazkian dauden hutsune desberdinetan itsatsi behar dute. Non kokatuko duten deskribapena ere egin behar dute. Irakasleak galderak aurkezten dizkie ikasleei. Ikasleek deskribapenak egiten ikastea da helburua.

12- Irudi geometriko desberdinak dituzte plastiko baten jarrita, ikasle bat irakaslearen rolla hartu eta irudi horiekin egin behar dutena esaten doa. Ikaskideek jarraibideak pausuz pausu bete behar dituzte eta azkenean irudi bat lortuko dute. Ordezkariak irudi hori zuzen dagoen edo ez esango die. Irakasleak ez du paper askorik, ordezkaria duelako. Tailer hau egitean lortu nahi dena elkarulertzea da.

- Zeuek aurkitu (eta azaldu) joko, ipuin edo bete baliabide bat hizkuntza tailer baten lantzeko.

Hirunaka jarriko dira eta gai desberdin bat aurkeztuko zaio hirukote bakoitzari. Hirukotearen lana tokatu zaion gaiaren inguruan berri bat bilatzea izango da. Horretarako bi baliabide mota aurkeztuko zaie: egunkari bat edo ordenagailu bat. Hauen lana ezarritako denbora tartean berria jasotzea eta geroago hurrengo epean klase aurrean kontatzea izango da. Gaiak hurrengoak izango dira: herriko berri bat, Euskal Herriko berri bat, Espainiako berri bat, Nazioarteko berri bat eta azkenik, kirolaren inguruko berri bat. Astero gaiaz aldatuko zaie, bai eta erabilitako baliabidea alternatzen joan beharko dira. 

 

AHOZKOA ZUZENTZEKO IRIPIZDEAK

1.  Komunikazioa egoerara egokitzea → gaitasun soziolinguistikoa

    -Arrazoitu egin behar zaie ikasleei testua noiz den egokia eta ona, eta noiz ez eta zergatik.

    -Komunikazio egoerari egokitzeko gaitasuna

    -Gogoan hartzen du komunikazioaren testuingurua.

    -Egokitzen zaio solaskidearen izaerari

    -Gogoan hartzen du komunikazioaren xedea.

    -Kontrolatzen du hizketaldiaren denbora.

    - Egokiak dira tonua eta jarrera fisikoa.

- Komunikazioaren testuinguruaren arabera egituratzen du diskurtsoa. 
     2. Koherentzia eta kohesioa → Gaitasun diskurtsiboa

    -Testuak eraikitzeko gaitasuna

    -Koherentziari     eusteko bitartekoak jartzen  ditu.

-Gaiari     heltzen eta jarraitzen dio.

-Eman beharreko informazioaren-kantitatea ondo neurtzen du.

-Diskurtsoa osatzen duten atalak ondo biribiltzen ditu.

    3. Morfosintaxia, lexikoa eta ahoskapena → Hizkuntza gaitasuna

    -Ikasleei komunikazio helburuak garbi adierazi behar zaizkie.

-Silaba guztiak ahoskatzen ditu ondo.

-Ondo     erabiltzen ditu aditzak, denborak barne,.

-Zuzena da esaldiaren egitura.

-Ondo     egiten du komunztadura.

-Uztartzen ditu esaldiak ondo.

-Ondo     ahoskatzen du.

-Silaba guztiak ahoskatzen ditu.

      4. Hizkuntzaz kanpokoa → estrategia

    -Komunikazioa bermatzeko gaitasuna.

    -Ebaluatzeko irizpideak ikasleekin batera eraiki behar dira.

    -Ez-hizkuntzazko komunikazioa bermatzeko gaitasuna.

    -Birformulatzen du hobeto uler diezaioten.

-Ez du atzera egiten oztopoen aurrean.

-Azalpena esaldi mota askorekin argitzen du.

-Erabiltzen ditu aurrez ikasitako esamolde eta baliabideak.

-Hizketaldia kontrolatzen du zuzenketak eginaz.

-Galderak egiten ditu bere inputa aberasteko.   

-Hitz     berriak sortzen ditu.

-Laguntza eskatzen du hizketako gaitasuna hobetzeko.

-Hizkuntzazkoak ez diren baliabideak ere erabiltzen ditu.

-Ez ditu kodigoak nahasten.

             -Kontrolatzen  du entzuleen ulermen eta jarraipen maila.

LH EUSKARA ARLOKO TESTU LIBURUA

Maila: 2.maila
Izena: Irakurmena eta ulermena lantzeko koadernoa
Argitaletxea: Ibaizabal

ETXE MOTAK

Pertsonak hasieran haitzuloetan bizi ziren. Ondoren, harriekin eta adarrekin egindako txaboletan.

Geroago, adreiluekin eta teilekin gaur egun ezagutzen ditugun etxebizitzak egin zituzten.

Hirietan etxeak bata bestearen gainean eginda daude. Eraikinak sortzen dituzte.

Lekuaren arabera, etxeak era batekoak edo bestekoak izaten dira. Euskal Herrian, adibidez, baserriak daude. Hiritik kanpo dagoen etxe handia da. Ondoan etxe-abereentzako korta izaten dute.

Etxea handi-handia bada, leku bakarti eta ilun batean baldin badago eta mamuak baditu: sorgindutako etxetzarra esango diogu.

Testu honen inguruan ariketa desberdinak aurkezten dira, galdereei dagokionez, hiru galdera besterik ez dira agertzen. Galdera horiek “informazioa berreskuratzea” prozesuaren barruan sartzen dira. Prozesu hau galderan ageriko informazioa identifikatzeko eta berreskuratzeko irakurketa motan oinarritzen da askotan. Irakurketa modu selektibo hau egiteko estrategia zehatz bat behar da; bilaketa aktiborako estrategia, hain zuzen. Prozesu honen helburua ez da testuan agertzen den informazio osoa ulertzea baizik eta testuaren barneko informazio puntuala topatzea. Xede hau duela kontuan izanik, galderekin frogatu nahi dena hurrengoa da: irakurlea gai ote den testuan ageriko informazioa aurkitzeko (informazio hori baldintza edo aurretiko eskakizun bati dagokio). Hala ere, hirugarren galderaren erantzuna ez dago ondo adierazita, baina gehienetan, testu liburu mota hauetan galderak testuaren kronologia jarraitzen dutela jakinda, multzo honen barruan jarri dugu.

Beraz, lau prozesu mota dira irakurmen-ulermen testu honek biltzen ez dituenak: testuaren ulermen globala, interpretazioa, testuaren edukiari buruzko hausnarketa eta testuaren balioespena eta testuaren formari buruzko hausnarketa eta testuaren balioespena.

- Testuaren ulermen globala: Testua sakon ulertu behar da mota honetako galderei erantzuna emateko. Bestalde, irakurleak argudioaren haria zein den jarkin behar izan du eta ideia globala izan. Nola aldatu dira etxeak urteak igaro diren heinean?

- Interpretazioa: Hitzez hitz doan ulermenaren ikuspegia baino haratago doan prozesu mota da. Bertan, pertsonaien arteko harremanak, pertsonai-ekintzen artekoa, elementu, egoeneren, gertakarien eta abarren artekoak. Horrez gain, testuan esan gabekoa ondorioztatzea, ekintzen sekuentzia ulertzeko beharrezkoa bada. Zergatik dira ahulagoak baserriak?

- Testuaren edukiari buruzko hausnarketa eta testuaren balioespena: Testu baten aurrean irakurleak hartzen duen rola baliosten duen galdera motak dira. Prozesu hori ulermen eta hausnarketatik abiatuta. Zuen ustez, nolakoak izango dira etorkizuneko etxeak?

- Testuaren formari buruzko hausnarketa eta testuaren balioespena: Galdera hauek informazioa ekarri nahi dute irakurleak testua hobeki uler dezan laguntzen duten testuzko seinaleetatik informazioa ateratzeko duen gaitasunaz. Denbora eta lekua adierazten duten hitzak eta lokailuak aurkitu

Testu baten zuzenketa

Zuzenketen azalpena

Borobilduta dauden hitzak euskaraz gaizki dauden hitzak dira, erdaratik hartuak hain zuzen. Aditz baten aurrean gidoi bat jarri dugunean, aditz desegokia erabili duela esan gura dugu. Letra bat edo batzuen azpimarraketa lodiak akats gramatikala dagoela nahi du esan, eta azpimarraketa finak, aldiz, akats ortografikoa. Bi hitz gezien bidez lotu ditugunean, kontrajarriak direla nahi dugu esan, zentzuaren aldetik.



Testuari buruzko oharrak

- Aditz kasuen artean nahasketa (gizonari atenditu zioten) eta baita pluralean ere (puntu guztiak kendu zioten).

- Hizkuntzaren erregistroa egokia da, estandarra.

- Testua objektiboa da gaiarekiko, eta egitura egokia du.

- Antolatzaile batzuen erabilera dago (gero, azkenean).

- Erdaratik eratorritako hitzen erabilera egiten du (sobrebibitu).

- Hiztegia egokia da testuingururako (anbulantzia, anestesia, operazioa)

- Sintaxi aldetik, hitzen errepikapena nabaria da.

- "Ere bai" baliabidea askotan erabiltzen da.

- Istorioa ulergarria da, eta orokorrean kronologia mantentzen du.


Hobetzeko aholkuak

Testuaren idazketa hobetzeko aholku batzuk emango ditugu: alde batetik, erdarakadak sartu ordez, beste modu batera saiatzea gauza bera esaten, beste hitz batzuk erabiliz. Bestetik, idazten joan ahala eta baita testua bukatzean ere, idatzitakoa irakurtzea gomendatzen dugu, testuaren koherentzia mandendu ahal izateko.

Idazmenaren irakaskuntzan oinarritzeko zazpi printzipio lehen eta bigarren hezkuntzarako

7 PRINTZIPIOAK:

1. Eskolan egiten diren jardueretan idazmena integratzen eta dibertsifikatzen duen testuinguru bat sortu.
Idazmena hausnartzeko eta komunikatzeko tresna bezala erabiltze lortu nahi da. Hiru talde daude:
- Eskolako irakasgaiekin erlazionatuta dagoen idazmena (narrazio historikoa, laburpenak...)
-Eremu kulturaletan erabiltzeko  (antzerkietan, foroetan...)
- Komunikazio pertsonala eta instituzionala zentroaren barruan eta kanpoan ( irratia, eskolako aldizkaria...)

2. Helburu bikoitza ezartzea: lehenengoa helburu diskurtsiboa eta helburu ikaste espezifikoa
Idaztea testu zailak idaztea baino gehiago da.  Sekuentzia didaktikoak erabili ahal dira bi helburu planteatzeko.1.idazten den testuaren funtzioari erreferentzia egiten diotenak eta 2.aurreikusitako hezkuntza edukiei erreferentzia egiten diotenak.
Argudiatzen eta haien buruari galderak editen ikasi behar dute.

3.Idazmeneko jarduerak planteatu gero eta zailagoak direnak ikasleak kapaz izan daitezen testu generoen jakitean aurrera egiteko 
Gero eta zailagoak diren jarduerak proposatuko dira ahalik eta testu genero gehien lantzeko. Narrazioan: narrazio periodistikoa, gertatutako egoeren narrazioa, narrazio literarioa, historikoa...
Argumentazioan: zuzendariarentzako gutuna, iritzi artikuluak, argumentazio filosofikoa...
Deskribapena: lekuak, pertsonak, egoerak, jarrerak, prozesuak..

4.Kontuan hartu idaztea prozesu bat dela eta ikasleei hau jakinarazi
Idaztean beste operazio eta subprozesuak egiten dira. Jakin behar da nori eta zertarako idatziko dugun, hau da, testuingurua ezagutu. Ondoren planifikatu behar da, testuan erabiliko ditugun edukiak aukeratuz. Idaztearen prozesua oso zaila da hitzak, letrak, esaldiak, elementuak, parrafoak ordenatu behar dira. Hala ere, testu guztiek ez dute zailtasun bera. 

 5. Hitz egin idazteko
 Idazten duguna gehienetan beste pertsonei erakusten zaie haien iritzia lortzeko. Beraz, komenigarria da idazten dituzten testuei buruz hitz egiteko egoerak sustatzea.

6. Irakurri idazteko eta idatzi irakurtzeko
Bi ekintza hauek elkarri laguntzen diote. Adibidez, lan baten kritika bat idazteko aurretik lan horretaz informatu behar gara, lan hori irakurri behar dugu eta veste kritika bat irakurri behar ditugu gero guk gure eskemak, laburpenak edota notak idazteko.

7. Ikaslea gidatu
Lehen esan dugun moduan idaztea prozesu bat da non irakaslearen laguntza izatea beharrezkoa den. Hasteko, irakasleak lortu nahi diren helburuak,prozesuak, materialak eta ebaluazio pautak zehaztu behar ditu.